مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
15
ميراث حديث شيعه
درخشش ونمود روايتِ متواتر « 1 » ، يا مشهور « 2 » ، ويا دستِ كم ، مستفيض « 3 » « مَنْ حفظ مِنْ امّتي أربعينَ حديثاً ، ممّا يحتاجون إليه من أمر دينهم ، بعثه اللَّه يوم القيامة فقيهاً عالماً » « 4 » ، بر تاركِ متون حديثىِ خاصّه وعامّه ، به يقين در شوراندنِ اين انديشه وگستراندنِ اين ساحت ، تأثير فراوان داشته است . به هر روى ، چه واژهء « حَفِظَ » را بر نشر ونگاهدارى پيام شريعت وچهل بانگ ديني در ميان جامعه معنا كنيم ويا آن را در مفهوم « از بَر كردن » كه كتابت را هم شامل شود ، منحصر بدانيم ، ويا با نظر به اختلاف نسخهها ونيز نقلهاى گونهگون حديث - كه در برخى منابع به جاى « مَنْ حَفِظَ » ، « مَنْ حَملَ » ، « مَنْ نَقَلَ » ويا « مَنْ كَتَب » آمده است - ، آن را از باب نقل به معنا ونظر عرف ، اعمّ از « در ياد سپردن » بدانيم ، موجب شده است كه بازار اين نوع نگارش در ميان شيعيان ونيز سنيان هماره گرم وپويا باشد ، تا آنجا كه پارهاى شمارگان أربعين نگارىها را تا هزار هم گفتهاند « 5 » .
--> ( 1 ) . شرح الكافي ، ملا صالح مازندرانى ، ج 2 ، ص 228 . ( 2 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 34 . ( 3 ) . الأربعين ، محمدباقر بن محمدتقى مجلسي ، ص 10 . ( 4 ) . الخصال ، ص 320 ؛ الوافي ، ج 1 ، ص 136 ؛ بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 158 ؛ كنز العمال ، ج 10 ، ص 225 ؛ كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1036 . ( 5 ) . زندگانى سردار كابلى ، كيوان سميعى ، ذيل كتاب أربعين سردار كابلى . براي اطّلاع بيشتر ، ر . ك : الأربعون حديثاً ، محمّدتقى شوشترى ، ص 3 ؛ نيز ر . ك : فصلنامهء علوم حديث ، ش 14 ، ص 139 ؛ « چهل حديثنويسى وحديث أربعين » ، دكتر نادعلى عاشورى ؛ ماهنامهء آيينهء پژوهش ، ش 66 ، ص 185 : « گزارش از شصت أربعين علوي » ، از نگارنده .